14 Maj 2020

Bociany – nasi wiosenni przyjaciele!

Do kraju tego, gdzie winą jest dużą
Popsować gniazdo na gruszy bocianie,
Bo wszystkim służą,
Tęskno mi, Panie.
– Cyprian Kamil Norwid

Przylatują do nas na wiosnę. Kochamy te polskie ptaki i staramy się dbać o nie najlepiej jak umiemy. Jedna piąta bocianiej populacji gniazduje w Polsce.  Niestety, ostatnio docierają do nas złe wieści ze świata nauki, które powinny zmobilizować nas do podjęcia działań na rzecz lepszej ochrony bocianów.

Na lekcjach biologii o ptakach w ostatnim czasie poświęciliśmy bocianom szczególną uwagę wykonując prace projektowe.

Zagrożone

Naukowcy z Instytutu Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, działający też w grupie o nazwie FarmlandEcologyGroup zajmującej się badaniem między innymi bocianów, dokonali wstrząsającego odkrycia. Dziesiątki bocianów rocznie ginie w czasie wędrówki nad wybrzeżem Morza Czarnego, w pobliżu bułgarskiego miasta Burgas. Do odkrycia doszło w ramach śledzenia tras wędrówki ptaków, udających się na zimowe żerowanie do Afryki. Większość z 22 lecących bocianów zginęła w Bułgarii, dokładnie na terenie niewielkiego wysypiska śmieci, porażona prądem z linii wysokiego napięcia.

Giną dla ludzkiej przyjemności

Bociany giną nie tylko w zderzeniu z kłopotliwą dla dzikiej przyrody ludzką infrastrukturą. Są celowo zabijane przez ludzi. Nawet dla sportu, tak jak dzieje się to w Libanie i innych państwach Bliskiego Wschodu. Jak szacują eksperci, co roku może ginąć w sumie aż 250 mln wszystkich ptaków. Problem jest o tyle poważny, że bociany i inne ptaki migrujące lecą w stadach, co ułatwia zadanie nawet niespecjalnie wytrenowanym myśliwym.

Giną w wyniku konfliktów zbrojnych

Zagrożenia czyhają także gdzie indziej, chociażby w regionach konfliktów, gdzie ptactwo ginie od pocisków z karabinów maszynowych i innej broni, mimo iż to nie zawsze one są celem wojujących ze sobą żołnierzy w Iraku, Syrii i w ogarniętych konfliktami państwach Afryki Subsaharyjskiej polowanie na bociany

Może, ale nie musi być zagrożony

Trudno w to uwierzyć, ale jeśli sytuacja się nie zmieni, to bocian prędzej czy później znajdzie się na liście gatunków zagrożonych wyginięciem. Musimy temu przeciwdziałać!

Ważne w naszej kulturze ptaki

Wierzymy, że bociany przynoszą harmonię i szczęście rodzinie, u której na dachu założyły gniazdo

Najsłynniejsze gniazdo bocianie w Polsce, a może i na świecie!

Bocianie gniazdo w Przygodzicach wcale nie jest wyjątkowe. Jest zupełnie zwyczajne, takie jak wiele gniazd bocianich w Polsce. Znajduje się na nieczynnym kominie kotłowni Urzędu Gminy. Dlaczego jest więc takie znane? Bo dzięki zainstalowanej przy nim kamerze podłączonej do sieci internetowej, można obserwować na żywo rodzinne życie jego mieszkańców, czyli Przygody i Dziedzica, z każdego miejsca na świecie. Projekt obserwacji bocianów białych kamerą internetową o nazwie “Blisko bocianów” powstał w 2006 roku z inicjatywy Południowo Wielkopolskiej Grupy Ogólnopolskie Towarzystwa Ochrony Ptaków.

Nie bez przyczyny mówi się, że zwierzęta potrafią kochać i przywiązują się do siebie nawzajem tak samo jak ludzie. Pewien samiec bociana białego co roku wraca do swojej partnerki. Samica nie odlatuje do ciepłych krajów, tylko zostaje w gnieździe. I tak już od ponad 15 lat!

Świadkami niezwykłego związku bocianów są mieszkańcy chorwackiej miejscowości Brodski Varoš. Co roku, w sierpniu bocian o imieniu Klepetan pozostawia swoją partnerkę Melenę w gnieździe i wyrusza w podróż do Południowej Afryki. Spędza zimę w ciepłych krajach i powraca do Chorwacji każdej wiosny. Malena została zraniona przez kłusowników i nie dałaby rady odbyć tak długiej podróży. Może być jednak spokojna. Klepetan przemierzy 13 tysięcy kilometrów, by znów być z nią, w ich wspólnym gnieździe, które zbudowali na dachu domu byłego szkolnego dozorcy. To właśnie on opiekuje się bocianicą, gdy Klepetan zimuje w Afryce.

To jest prawdziwa miłość!

Na koniec podstawowa wiedza o tym niezwykłym ptaku!

Stojący bocian biały mierzy około 80 cm. Masa ciała dorosłego ptaka wynosi od 2,7 do 4,5 kg, a rozpiętość skrzydeł dochodzi do 2 m.

Pokarm bociana stanowią wyłącznie zwierzęta, które należą do różnych grup systematycznych. Ofiarami są m.in. płazy, gryzonie, ssaki owadożerne (np. krety), duże owady (np. szarańczaki, chrząszcze), ryby, dżdżownice a czasami gady czy pisklęta lub jaja ptaków. Skład bocianiej diety zmienia się w zależności od rejonu, pory roku oraz od panujących warunków.

„Z naszego podwórka”, czyli bociany z gminy Horyniec-Zdrój

W naszej gminie prowadzi się działalność prewencyjną dotyczącą pobytu bocianów. Przez kilka ostatnich lat była robiona inwentaryzacja bocianich gniazd. Jeśli z jakiegoś powodu głodują to pracownicy gminy dokarmiają je. Takie zdarzenie miało miejsce w Werchracie. W 2018 r. bocian nie odleciał do ciepłych krajów i zimował w Polsce. Był regularnie dokarmiany przez pracowników gminy.

W ubiegłym roku w Radrużu zniszczone zostało gniazdo bociana przez silny wiatr w związku z tym ochotnicza straż pożarna postawiła nowy słup i zrobiła rusztowanie pod gniazdo. Również w ubiegłym roku straż pożarna podcinała gałęzie drzewa w Polance Horynieckiej, które uniemożliwiało bocianowi bezpieczne lądowanie.

W 2015 r. lecący bocian zahaczył o przewody elektryczne i spadł. Ranny bocian został przewieziony do kliniki weterynaryjnej w Przemyślu. Okazało się, że ptak miał złamane skrzydło, ale udało się go uratować.

Bociany na naszym terenie czują się chyba bardzo dobrze, gdyż w tym roku jeden z pierwszych bocianów przyleciał właśnie do nas, do Nowego Brusna o czym przekazała ogólnopolska telewizja.

 

Uczennice klasy VIb: Ewa Hałucha i Amelia Gutkowska

opiekun projektu: Jolanta Szczerbinin