SZKOŁA FILIALNA W WERCHRACIE   –   RYS  HISTORYCZNY

Brak jest dokładnych danych o placówkach oświatowych w dawnej Werchracie. Dane z 1893 roku podają, że we wsi działała szkoła etatowa jednoklasowa. W okresie międzywojennym w centrum wsi/nieopodal obecnej szkoły/ była szkoła siedmioklasowa. Jej kierownikiem był Stanisław Wisz. W 1937 roku duży, drewniany budynek uległ zniszczeniu w wyniku pożaru. Dzieci do klasy 4 uczyły się od tego czasu w kilku budynkach. Dalsza nauka odbywała się w Rawie Ruskiej. Ponadto w obrębie parafii działały jeszcze czteroklasowe  szkoły w Prusiu i nieistniejących już miejscowościach Monastyrzu i Zamienicy.

Druga wojna światowa, a szczególnie lata tuż po niej /1945-47/ doprowadziła praktycznie  do całkowitej likwidacji liczącej około  5 tys. mieszkańców greckokatolickiej parafii w Werchracie. Dopiero w 1949 roku zaczęła działać szkoła w Prusiu w ocalałym budynku dawnej szkoły czteroklasowej. Szkoła ta stopniowo rozrosła się do 7 klas.

W 1951 roku troje uczniów rozpoczęło naukę w szkole w Werchracie. Stopniowo tworzono kolejne klasy. Do 1959 roku była to szkoła czteroklasowa- dalsza nauka odbywała się w Prusiu. Warunki pracy były fatalne, naukę prowadzono w kilku budynkach. Od 1960 roku szkoła liczyła 5 klas. W sierpniu 1964 roku / po trzech latach budowy/ oddano do użytku nowy budynek szkolny z 7 salami lekcyjnymi, pracownią prac ręcznych, zastępczą salą gimnastyczną, biblioteką, pomieszczeniami administracyjnymi i magazynowymi oraz dwoma pokojami mieszkalnymi dla nauczycieli. Obok wybudowano dwurodzinny dom nauczyciela.

Rok szkolny 1966/67 to kolejna reforma oświatowa, która polegała na wydłużeniu cyklu nauczania do ośmiu klas. W połowie lat osiemdziesiątych przy szkole zaczął funkcjonować oddział dla dzieci sześcioletnich – tzw. „0”. Obwód szkolny obejmował Werchratę, Prusie i Dziewięcierz. Filie szkoły znajdowały się w Prusiu i Dziewięcierzu-Moczarach.

 

 

W 1999 roku nastąpiła kolejna reforma ustroju szkolnego. Ośmioklasowa szkoła została zamieniona w szkołę sześcioletnią. Dzieci z Werchraty kontynuowały naukę w Gimnazjum w Horyńcu- Zdroju.

W połowie lat 80-tych do szkoły doprowadzono wodę i zainstalowano centralne ogrzewanie. W   2000 roku  oddano  do użytku   dobudowane  do  budynku  toalety    wraz z kanalizacją i oczyszczalnią ścieków. W budynku szkoły okresowo funkcjonowały poczta, gabinet lekarski, biblioteka wiejska. Udostępniano też pomieszczenie  na potrzeby leśnictwa.

W latach 2013- 2015 dokonano kompleksowej termomodernizacji  budynku wraz z wymianą instalacji centralnego ogrzewania. Zainstalowano  nowy plac zabaw.

Pierwszym nauczycielem pracującym w powojennej Werchracie /od września 1951 r. – do sierpnia 1952 r./  był  Antoni Duszyk – uczył jednocześnie w Dziewięcierzu – Moczarach.

Następnie przez pięć lat w szkole pracowała Janina Siemaszkiewicz. Pierwszym kierownikiem szkoły cztero, potem pięcioklasowej była Maria Bedyńska / 1957-1964/.  Kierownikiem szkoły siedmioklasowej, już  w nowym budynku, został w 1964 roku Marian Jasiński. Po nim w 1965 roku na czele placówki stanął Jan Chmielowiec. Jako kierownik, potem dyrektor funkcjonował do1991 roku. Ostatnim dyrektorem szkoły był Grzegorz Chmielowiec /1991-2016/.

Najwięcej nauczycieli w szkole pracowało w latach 1988- 92  w liczbie  14-15 osób.

Najdłuższy staż pracy/37 lat/ zanotowała Zofia Chmielowiec. Ostatnią radę pedagogiczną tworzyli Grzegorz Chmielowiec, Mariola Chmielowiec, Teresa Chmielowiec, Jolanta Drapała, Edyta Mazurkiewicz, Maria Morko oraz pracujący na niepełnych etatach Ks. Tomasz Kielar, Oksana Rawłyk i Stanisław Wis.

Liczba uczniów w szkole w cały okresie  funkcjonowania była bardzo zróżnicowana:

w 1951 r. / pierwszy rok / – 3 uczniów ,  w 1959 r. -53 uczniów w czterech klasach, w 1960 r.- 62 uczniów w pięciu klasach. W roku szkolnym 1964/65 w pierwszym roku funkcjonowania nowej , pełnej szkoły 7-klasowej w Werchracie uczyło się 141 uczniów. Rok szkolny 1969/70 to największa liczba uczniów w historii szkoły – 203.

1996 rok – liczba uczniów trwale spadła poniżej 100 osób. Przekształcenie szkoły w sześcioklasową spowodowało dalszy spadek liczby uczniów. W 2001 roku odnotowano 72 uczniów. Dalsze lata to ciągły spadek liczby dzieci/ niż demograficzny, wyjazdy za granicę/.

Powyższe spowodowało, że szkoła w Werchracie przestała być samodzielną  placówką. Od 1 września 2016 roku w budynku szkoły funkcjonuje 3-klasowa Szkoła Filialna Szkoły Podstawowej w Horyńcu – Zdroju oraz  Punkt Przedszkolny.

Grzegorz Chmielowiec

Źródła:

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. XII 1893 r.

Zapiski nauczycielki Marii Bedyńskiej

Plany organizacji pracy szkoły

Księga ewidencji dzieci

Księga uczniów

Protokoły posiedzeń rady pedagogicznej